Grenzeloos.org: Grenzeloos | nummer 58 | november -december 2000

17-05-2001

Dar Williams - ‘I don’t want to be another mystery’

Paul Mepschen

Singer-songwriter Dar Williams is nu zo iemand uit de politiek radicale ‘onderstroom’ in de Verenigde Staten: een uitgesproken medestander van Nader, politiek activiste en feministe. In haar intelligente en meewarige folk-pop liedjes weet ze zacht en subtiel aan te klagen en aan te raken.

In Shakespeare’s drama bestaan twee werelden. De ‘echte’ wereld, de wereld van de wetten en de orde, die weinig ruimte laat voor zelfontwikkeling en –reflexie. En de ‘groene wereld’, de wilde wouden van A Midsummer Night’s Dream en As You Like It. De groene wereld is een magische plek, die chaotisch lijkt, maar haar eigen regels en hiërarchie kent. Williams gebruikt de verbeeldingskracht van deze wereld als metafoor voor “de chaotische ruimte in ons eigen leven, waar we de dingen leren die we niet willen leren, maar die uiteindelijk van grote waarde blijken te zijn”. Haar laatste album heet The Green World.

Verzet tegen commodificering

Is dit te vaag? Dar Williams is ongetwijfeld een individualist, iemand die op zoek is naar zichzelf. Ze flirt met ‘New Age’, met het zogenaamde ‘neo-paganism’, maar wijst toch vooral op de noodzaak je identiteit te bewaken, voor je eigenwaarde te vechten, in een samenleving waarin het individu dreigt te verzuipen in de commercie, waarin individualiteit dreigt te worden vervangen door de commodificering ervan. Ze vertelt hoe ze zich liet verleiden door een ‘cool’ appartement in het hippe SoHo in New York, en hoe dicht ze erbij kwam haar authenticiteit te ‘verkopen’: “Ik dacht dat ik ‘coolness’ kon vervangen door een ‘cool’ ding”:

There are Spring Street storefront daisies floating on their neon stems
There are new shirts on the clothes racks, should I feel like one of them?
I can find a small apartment where a struggling artist died
And pretend because I pay the rent I know the pain inside
Yeah, let’s watch the tour bus stop and tell us
“Here’s the scene of spring green life dream
Take the best part, write it in your caffeine diary” (Spring Street)

Nieuw links?

De cultuur criticus Andrew Ross stelt dat de New Age-beweging deels een uitdrukking is van een maatschappelijke kritiek die geïndividualiseerd is, die de oplossing voor persoonlijke en maatschappelijke problematiek niet langer zoekt in het veranderen van machts- en bezitsverhoudingen, maar in het transformeren van de ‘zelf’, of in een naïef vertrouwen in de zelfregulatie van de natuur. Hij wijst erop, dat de kracht van New Age deels de zwakte van links uitdrukt en het onvermogen van ‘oud links’ om ruimte te geven aan persoonlijke ontwikkeling en spiritualiteit. Toch zijn er hoopvolle ontwikkelingen. Een deel van de neopagan-beweging bijvoorbeeld ziet de verering van heidense godinnen als een alternatief voor het patriarchale christendom en is betrokken bij de feministische beweging. Bovendien lijkt zich een progressief humanisme te ontwikkelen dat verder afstaat van de New Age retoriek, maar ook gericht is op zowel ‘persoonlijke’ als sociale strijd en nieuwe kansen voor links biedt. Dar Williams is min of meer in deze ontwikkeling te plaatsen.

Feminisme en mode, bijvoorbeeld

Feminisme speelt een grote rol in Williams’ muziek. Maar het is een feminisme dat zich richt op ideologie, op dominante symbolen die vrouwen, en mannen, in een keurslijf dwingt. Neem bijvoorbeeld het subtiele When I Was A Boy, het eerste nummer op The Honesty Room, Williams’ eerste album:

I was a kid that you would like
Just a small boy on her bike

Riding topless, yeah, I never cared who saw
My neighbor came outside to say
“Get your shirt”, I said “No way,

Its the last time I’m not breaking any law”
Now I’m in a clothing store

And the signs say: “Less is more,
More that’s tight means more to see”
More for them, not more for me


In een interview wil Williams zich wel eens erg boos te maken over de cosmetica-, afslank- en mode-industrie, die voor mensen bepaalt hoe ze eruit moeten zien, dus de individualiteit beperkt. “Hoe komen we erbij dat vrouwen meer waard zijn als ze minder ruimte innemen?” En menigmaal bepleit ze afstand van dominante waarden en normen. In Playing To The Firmament, waarmee ze The Green World opent, zingt ze:

There are kids, lots of kids
Would put the law inside a circle

As they jump, I hope that you will
Up and down, up and down

When did you came into this role that you were cast in?
When did dress up turn to fashion?
Throw your gown, up and down

Leven!

In de handen van Dar Williams veranderd subtiliteit en vriendelijkheid in een instrument voor radicale kritiek. Want vriendelijk en subtiel vat ze de moed te breken met de regels. Neem het ironische, ontledende Another Mystery, waarin ze de aanval opent op ‘the cult of beautiful pain’, de menselijke masquerade waarachter de soms keiharde werkelijkheid schuil gaat. Die realiteit moeten we begrijpen, niet verhullen. ‘I don’t want to be another mystery’, roept ze,

I could cut you off with a shoulder of stone
Smoke all night and leave the party alone
Screw myself with an inscrutable pout
But I just want you to come figure me out.’

Het leven moet anders, vindt Williams: “We kunnen dingen leren die in een economisch bestuurde, vals-moralistische samenleving als de onze ongewenst zijn. Die dingen kunnen we ontdekken in de groene wereld. En misschien is dat wel het beste wat we uit het leven kunnen halen”. The Green World is geen New Age album. Williams breekt niet met haar activisme, maar roept juist op het gevaar te zoeken, de wilde chaos van de groene wereld te laten inspireren:

What’s the rush?
Dip your brush into this twilight
There are leaves upon the skylight
Trace your hand, trace your hand.

Dar Williams op Internet: en www.darwilliams.com
Discografie: The Honesty Room (1995), Mortal City (1996), End of the Summer (1997), The Green World (2000).